Antyoksydanty – najważniejsza (?) profilaktyka zdrowia w XXI w.

Antyoksydanty - dynia, orzechy, zboża, owoce

Antyoksydanty – dynia, orzechy, zboża, owoce

Cześć!

Dziś będzie o antyoksydantach. Temat na pewno wszystkim znany. Każdy coś tam słyszał, coś tam wie, że ważne, że warto. Postanowiłam zatem tę wiedzę trochę usystematyzować i odpowiedzieć na kilka ważnych pytań, m. in.: co to jest, jaką mają rolę w organizmie, czy faktycznie tego potrzebujemy i gdzie znaleźć takie składniki, które spełniają omawianą funkcję.

Zapraszam na post: „Antyoksydanty – najważniejsza (?) profilaktyka zdrowia w XXI w.”.

Na początek kilka ważnych definicji:

Co to są wolne rodniki?

Wolne rodniki to atomy, cząsteczki lub jony produkowane w każdej komórce naszego ciała w czasie oddychania komórkowego. Posiadany przez nich jeden niesparowany elektron powoduje dużą aktywność chemiczną o charakterze utleniającym.

Najczęstszą „ofiarą” wolnych rodników są białka, DNA, nienasycone kwasy tłuszczowe budujące błony komórkowe, a także lipidy i polisacharydy.

Poza wieloma szkodami wyrządzanymi przez wolne rodniki mają one też pozytywne znaczenie. Utleniają bowiem toksyczne związki, są wykorzystywane przez układ odpornościowy do niszczenia bakterii chorobotwórczych.

Nasz organizm wykształcił wprawdzie odpowiednie mechanizmy do regulacji ilości wolnych rodników. Niestety z wiekiem obronność ta spada. Poza tym sytuację pogarsza współczesny tryb naszego życia i nowoczesna „szybka” dieta.

Źródła wolnych rodników:

  1. Wewnętrzne: powstają na skutek reakcji metabolicznych lub stanów zapalnych
  2. Zewnętrzne:
    -skażone powietrze
    -zjonizowane powietrze
    -dym papierosowy
    -żywność nieświeża lub wysoko przetworzona (chipsy, słodycze, gotowe sosy, tłuszcze wielonienasycone, fast food, produkty smażone, z długą datą przydatności do spożycia, dania instant)
    -leki
    -rośliny bogate w pestycydy
    -produkty bogate w konserwanty

Co to jest stres oksydacyjny?

Stres oksydacyjny to stan organizmu, w którym doszło do zaburzenia równowagi pomiędzy produkcją a usuwaniem wolnych rodników. Przedłużający się stres oksydacyjny prowadzi do licznych, poważnych zaburzeń metabolicznych i chorób. Aby ten stres zminimalizować, należy stosować przeciwutleniacze, czyli antyoksydanty.

Co to są antyoksydanty?

Antyoksydanty to związki chemiczne, które chronią człowieka przed stresem oksydacyjnym. Ich źródłem najczęściej są rośliny, owoce i warzywa. Do roślinnych antyoksydantów należą: tokoferole, kwas askorbinowy, karotenoidy (alfa i beta karoten, likopen), polifenowe (stilbeny, np. resweratrol w skórce czerwonych winogron, w winie, orzeszkach ziemnych, owocach morwy, ananasach i morelach,  kwasy fenolowe, np. kwas kawowy występujący w jemiole, propolisie, glistniku jaskółcze ziele i w ziarnach owsa, kwas ellagowy w malinach, truskawkach, winogronach i borówkach, kwas ferulowy w ziarnach pszenicy, owsa, ryżu, kukurydzy i żyta, flawonoidy w owocach, warzywach, kwiatach, w miodzie, sokach owocowych, zielonej herbacie, oliwie z oliwek)

Skutki niedoborów antyoksydantów (czyli nadmiaru wolnych rodników):

  • zwiększone ryzyko miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych
  • brak neutralizacji karcynogennych składników diety czy leków (podniesione ryzyko chorób nowotworowych)
  • brak odpowiedniej ochrony przeciwko zanieczyszczeniom środowiska (zanieczyszczenia powietrza, wody, toksyny i metale ciężkie)
  • brak ochrony przed szkodliwym działaniem dymu tytoniowego
  • zwiększone ryzyko wystąpienia chorób degeneracyjnych układu nerwowego, np. Alzheimer
  • zwiększone ryzyko chorób oczu, np. zwyrodnienia siatkówki, plamki żółtej
  • nasilone procesy starzenia się organizmu
  • zwiększone ryzyko udaru mózgu
  • zwiększone ryzyko cukrzycy
Antyoksydanty-witamina C (owoce, papryka, natka pietruszki, suplementy diety)

Antyoksydanty-witamina C (owoce, papryka, natka pietruszki, suplementy diety)

O.R.A.C.

Jest to wskaźnik mocy, z jaką dany antyoksydant poradzi sobie z wolnymi rodnikami. Przykładowo w 1 porcji (100 g lub filiżanka): jagody acai mają ponad 18000 jednostek, granat 10500, aronia 16000. Ogólnie mówiąc jest to skala, za pomocą której można porównać  poszczególne produkty spożywcze, pod względem korzyści przeciwutleniających.

Źródła naturalne antyoksydantów w diecie:

  • warzywa (czerwona kapusta, papryka, dynia, cebula i czosnek, szpinak, bób, fasola, pomidory, sałata, natka pietruszki, brukselka, brokuły, kalafiory)
    Zawierają witaminy A i E, selen, karotenoidy, związki siarki.
  • owoce (czarne porzeczki, jagody acai, truskawki, aronia, jeżyny, maliny, granaty, pomarańcze, śliwki, morele, grejpfruty, ananasy, dzika róża, rodzynki)
    Zawierają spora ilość witamin C,A i E o charakterze przeciwutleniaczy, także karotenoidy, beta karoten, antocyjany, bioflawonoidy.
  • kasze
    Gryczana zawiera rutynę, kwercetynę, pelargonidynę i procyjanidynę. Jęczmienna posiada kwas felurowy, proantocyjanidyny i katechiny. Kukurydziana zawiera luteinę.
  • orzechy i pestki (nasiona słonecznika, pestki z dyni, orzechy ziemne i włoskie, pistacje)
    Zawierają głównie witaminę E i selen, dobre tłuszcze.
  • tłuszcze roślinne (olej z zarodków pszenicy, z kukurydzy, sezamowy, rzepakowy, oliwa z oliwek)
  • nabiał (mleko, kefiry)
    Zawierają witaminę A, D3 i E, selen, CLA (kwas linolowy, działa podobnie do omega 3 pochodzenia rybiego), koenzym Q10, beta-karoten.
  • jajka, mięso
    Zawierają kwas foliowy, witaminę B2 i B6, E, selen, pomocnicze w walce ze stresem oksydacyjnym.
  • ryby (halibut, dorsz, łosoś, makrela)
    Główne źródło kwasów nienasyconych tłuszczowych, selenu,
  • imbir (świeżo starty korzeń)
    Zawiera witaminę C i polifenole.
  • czekolada gorzka (tylko gdy duża zawartość kakao)
    Zawiera sporą ilość dobroczynnych polifenoli, magnezu.
  • kawa i herbata
    Zawierają flawonoidy.
  • czerwone wino
    Zawiera resweratrol i kwercetynę. Oczywiście nie mogą go spożywać osoby z nadciśnieniem, zalecana dzienna porcja to 1 lampka do głównego posiłku.
  • przyprawy (cynamon, kminek, curry, gałka muszkatołowa, oregano, rozmaryn, kurkuma, goździki)
Antyoksydanty - kasza gryczana z olejem Budwigowym i warzywami

Antyoksydanty – kasza gryczana z olejem Budwigowym i warzywami

Oczywiście ktoś powie, że wystarczy kupić sobie witaminki w aptece i sprawa załatwiona. Otóż nie do końca. Przesadzać nie wolno w każdą stronę.

Owszem, jeśli mieszkamy w sporej aglomeracji, nie mamy dostępu do warzyw z eko bazarku, mamy zdiagnozowane niedobory witaminowo-mineralne, palimy papierosy, jesteśmy nieaktywni fizycznie, a nasza dieta jest odległa od zalecanej, wtedy popieram zakup gotowego produktu witaminowego i łykanie tabletek. Wręcz uważam to za konieczne.

Niemniej jeśli nie spełniasz jednocześnie wszystkich tych warunków proponuję regulację wolnorodnikową za pomocą racjonalnej diety. Nadmiar bowiem dostarczonych antyoksydantów może być szkodliwy, paradoksalnie zwłaszcza w trakcie terapii przeciwnowotworowej. Zaufajmy zatem naturalnym źródłom. Wówczas mamy pewność, że nie przesadzimy w żadną stronę.

Myślę, że do spożywania wyżej wymienionych naturalnych źródeł antyoksydantów nikogo nie muszę zachęcać. Nie ma nic bardziej apetycznego niż duszone sezonowe warzywa z kaszą albo koktajle owocowe. Odpowiednio podane posmakują nawet niejadkom i dzieciom. Przepisów nie brakuje :).

Dużo zdrowia zdobytego naturalnie, E*

 

3 komentarz

  1. Nastia napisał(a):

    Dlaczego antyoksydanty mogą szkodzić paradoksalnie podczas terapii antynowotworowej? Co dokładnie miała Pani na myśli? Proszę rozwinąć temat – będę wdzięczna. I może przy okazji tak ważnego tematu: leczenie nowotworów i chemioterapia warto podrążyc go głebiej. Co np. pani poleca podczas chemioterapii? Jak naturalnie walczyc z rakiem? I czy Pani jako farmaceutka wierzy w skuteczność chemioterapii czy jest to tylko wielki biznes koncernow? Pozdrawiam!

    • euceryna napisał(a):

      Antyoksydanty usuwają wolne rodniki, mają charakter przeciwutleniający, a niekiedy ten mechanizm jest konieczny to destrukcji komórek nowotworowych. Może też zakłócać chemioterapię. Natomiast co do samej chemioterapii to pytania proszę kierować do onkologów, niestety. Nie mam uprawnień to wchodzenia im w kompetencje. Powszechnie wiadomo, że „antyrakowo” działa aktywność fizyczna, zdrowa dieta bogata w warzywa, owoce, kwasy omega 3, DHA. Podsumowując – antyoksydanty w profilaktyce antyrakowej TAK, ale w czasie leczenia NIE. Pozdrawiam, E*

  2. Expert napisał(a):

    Dbanie o swój organizm i ochrona przed stresem antyoksydacyjnym powinien być dla każdego jednym z priorytetów. Wiadomo, że w dzisiejszych czasach jesteśmy zabiegani i myślenie o tym co dobre, a co złe dla zdrowia spada na dalsze tory, stąd warto posiłkować się pewnymi suplementami.

Dodaj komentarz