Borelioza – objawy, diagnostyka, leczenie

 

Borelioza – objawy, diagnostyka, leczenie

Borelioza – objawy, diagnostyka, leczenie

Witam!

Borelioza z Lyme to wieloukładowa, przewlekła, wielopostaciowa choroba zakaźna wywołana przez  bakterie Gram-ujemne – krętki Borrelia burgdorferi. Przenoszona jest w Europie przez kleszcze z gatunku Ixodes ricinus. Po raz pierwszy opisano ją w 1977 roku. Obraz kliniczny choroby wiąże się z zajęciem skóry, stawów, układu nerwowego i serca.

ZAKAŻENIE

Do zarażenia boreliozą dochodzi w skutek bezpośredniego kontaktu zakażonego krętkiem kleszcza ze skórą człowieka. Krętek wnika wraz ze śliną lub wymiocinami kleszcza. Zakażenie następuje po 24-48 h przebywania pasożyta w ciele człowieka, dlatego kleszcza zawsze trzeba niezwłocznie i bezpiecznie usunąć. Po 72 h pobytu kleszcza w skórze zarażenie jest nieuniknione. Po dostaniu się do organizmu człowieka bakterie te mają zdolność przechodzenia z form ruchliwych w nieruchomą cystę (tzw. okres utajony, latencji, nie dający objawów chorobowych). Ta postać jest odporna na wiele antybiotyków i trudna w leczeniu. Możliwe jest przechodzenie jednej formy w drugą, stąd nawroty i zaostrzenia choroby. Długotrwały proces namnażania powoduje konieczność przyjmowania antybiotyków minimum 4 tygodnie.

OBJAWY

Borelioza ma bardzo złożony obraz kliniczny. Może być bezobjawowa, z objawami tylko skórnymi (rumień wędrujący) lub rozsiana z zajęciem wielu narządów i tkanek. Pierwsze objawy zazwyczaj pojawiają się 1-4 tygodnie od zakażenia.

Choroba ma trzy fazy: wczesną zlokalizowaną, wczesną rozsianą i późną. Faza pierwsza rozpoczyna się w 3-40 dni od zakażenia. W miejscu ukłucia pojawia się rumień wędrujący, najpierw nieduża plamka lub grudka, która z czasem się powiększa do dużej czerwonej plamy z przejaśnieniem w środku (większa niż 5 cm). Towarzyszy temu świąd, pieczenie, ból, zmęczenie, bóle głowy, bóle mięśniowo-stawowe, gorączka. W tej fazie konieczna jest antybiotykoterapia. Druga faza ma miejsce po kilku tygodniach-miesiącach, jako wynik rozsiewu bakterii z krwią i chłonką po tkankach (głównie układ nerwowy, serce, stawy, skóra). Na tym etapie następuje zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne, np. zapalenie maziówki, limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, neuropatia obwodowa, zapalenie korzeni nerwowych, kardiomiopatia, zapalenie osierdzia, wsierdzia i mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa, niewydolność serca. Trzecia faza to przewlekłe zakażenie rozwijające się w czasie rok-kilka lat od zakażenia. Pojawiać się może przewlekłe zanikowe zapalenie skóry, destrukcyjne zmiany zapalne stawów, przewlekłe zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych z zespołami neurologicznymi i psychicznymi. Jest trudna do rozpoznania i leczenia, mimo stosowania antybiotyków infekcja jest aktywna.

DIAGNOSTYKA

Diagnostyki dokonuje się na podstawie objawów klinicznych, będących następstwem ukłucia przez kleszcza. Trudności pojawiają się w momencie, gdy brak jest rumienia lub pacjent nie pamięta, czy był ukąszony przez owada. W wielu wypadkach nie występują wszystkie objawy, mogą być opóźnione lub nie występować wcale. Potrzebna jest diagnostyka laboratoryjna. Jednak nie ma jednoznacznego testu dla boreliozy z uwagi na złożoną budowę i zmienność antygenową bakterii.

Wśród metod diagnostycznych wyróżnimy metody pośrednie (np. analiza serologiczna) oraz bezpośrednie (analiza obecności antygenu lub DNA krętka). W badaniu serologicznym wykorzystuje się technikę ELISA. Niestety przeciwciała w  organizmie człowieka utrzymują się miesiącami lub latami, stąd czasem ciężko rozróżnić zakażenie aktywne z już przebytym. Dlatego skuteczniejszą metodą jest PCR (biologia molekularna- wykrywanie kwasów nukleinowych krętka).

LECZENIE

Leczenie boreliozy obejmuje długotrwałą antybiotykoterapię, głównie tetracyklinami, penicylinami, cefalosporynami i metronidazolem. Wszystko zależy od stadium choroby i postaci klinicznej. Doksycyklina jest przeciwwskazana kobietom ciężarnym, karmiącym i dzieciom do 8. roku życia. Makrolidy stosuje się tylko, gdy reszta leków jest przeciwwskazana. Pacjenci wykazujący groźne dla życia objawy ze strony układu nerwowego i serca, wymagają leczenia szpitalnego. Pomimo skutecznego leczenia pacjenci mogą skarżyć się na bóle głowy, zmęczenie, znużenie, bóle mięśni i stawów, zaburzenia funkcji poznawczych.

Borelioza – objawy, diagnostyka, leczenie

Borelioza – objawy, diagnostyka, leczenie

ROKOWANIE

Rokowania w przypadku prawidłowo zdiagnozowanej i leczonej boreliozie są dobre. Średnio 70-98% pacjentów odpowiednio leczonych od momentu rumienia w ciągu 12 miesięcy od wyłączenia antybiotykoterapii wracają do zdrowia. Nieco gorzej wygląda to w wypadku neuroboreliozy. Niestety ok. 10% pacjentów cierpi na antybiotyko-oporne boreliozowe zapalenie stawów. Wówczas włącza się leki przeciwzapalne i kortykosteroidy.

Bardzo ważną rolę odgrywa zatem profilaktyka antykleszczowa – stosowanie repelentów, odpowiedni ubiór, kontrola ciała po przebywaniu na terenie obarczonym ryzykiem ukąszenia, szybkie usuwanie kleszcza z ciała, szczepienie (aktualnie nie ma szczepionki na boreliozę, można jedynie zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu).

Jednym słowem, uważajcie na siebie. Profilaktyka może uratować Ci życie, a zdrowie na pewno!!

Pozdrawiam, Euceryna*

———————————————

*tekst powstał na potrzeby Biuletynu Informacyjnego Kierownika Apteki. Polecam jak zawsze :).

Dodaj komentarz