Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Witam!

Z własnego doświadczenia wiem, że choroby tarczycy diagnozuje się przypadkowo i z reguły za późno. Tarczyca to bardzo ważny narząd, a niestety tak często pomijany w profilaktyce. Sama jestem przykładem, jak bardzo może dokuczać, jeśli jest nieleczona. Postanowiłam zatem zasygnalizować Wam to schorzenie. Może akurat ktoś rozpozna u siebie problem. Może pod wpływem mojej krótkiej notatki wykona poprawnie badania profilaktyczne i wykryje (oby nie!) w porę chorobę. Kilka lat temu, gdyby mi ktoś powiedział o niedoczynności tarczycy, ale tak normalnie, nie wykładem na studiach, może dziś czułabym się inaczej? Może zaczęłabym się leczyć wcześniej?

Zapraszam na post: „Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie”.

Choroba Hashimoto została opisana po raz pierwszy w 1912 roku przez Hakaru Hashimoto. Jest ona przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy związanym z pojawieniem się przeciwciał przeciwko ATPO (tyreoperoksydazie) i ATG (tyreoglobulinie). Zwana jest także limfocytarnym zapaleniem tarczycy lub autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy. Dowodem na autoimmunologiczne podłoże Hashimoto jest obecność nacieków limfocytarnych tarczycy oraz obecność przeciwciał przeciw antygenom tarczycy. Rozwój choroby możliwy jest po aktywacji limfocytów T pomocniczych CD4+, istnieją również teorie o wpływie infekcji bakteryjnej czy wirusowej, prowadzącej do krzyżowej reakcji z antygenem tarczycowym.

Rozpoznanie

Pacjenci z choroba Hashimoto mogą miesiącami lub nawet latami nie odczuwać żadnych objawów. W początkowej fazie choroby destrukcja tarczycy może wywołać chwilową nadczynność, która utrudnia właściwe diagnozowanie. Następnie po krótkim okresie eutyreozy następuje niedoczynność postępująca, będąca wynikiem autodestrukcji tkanki tarczycowej. Remisja lub zatrzymanie choroby zdarzają się rzadko.

Rozpoznanie choroby Hashimoto opiera się na badaniach klinicznych i laboratoryjnych – podwyższony poziom przeciwciał ATPO i ATG, przeciw receptorowi TSH zarówno blokujących jak i pobudzających, przeciwko symporterowi sodowo-jodowemu oraz przeciwciała stymulujące wzrost tarczycy. Niedoczynność towarzysząca Hashimoto polega na podwyższonym poziomie hormonu tyreotropowego TSH, obniżonym FT4 (wolna tyroksyna), a w zaawansowanym etapie i FT3. W miarę rozwoju choroby pojawiają się zaburzenia anatomiczne tarczycy, pojedyncze, pasmowate zwłóknienia, staje się ona niejednorodna, z widocznymi zmianami ogniskowymi, naciekami limfocytów i komórek plazmatycznych, zanika nabłonek pęcherzykowy.

Przyczyny Hashimoto

Nie ma jednej, jasno określonej przyczyny zapadnięcia na tę chorobę. Z reguły pojawia się ona jako wypadowa wielu czynników, reakcji, zaburzeń, chorób towarzyszących i nieprawidłowości takich jak:

  • czynniki genetyczne (aż u 50% krewnych I stopnia pacjentów z chorobą Hashimoto można stwierdzić obecność podwyższonego stężenia w surowicy przeciwciał przeciwtarczycowych, ryzyko zachorowania u członków rodzin pacjentów z Hashimoto jest kilkukrotnie wyższa)
  • czynniki środowiskowe (stres, palenie papierosów, napromieniowanie zewnętrzne)
  • czynniki żywieniowe (nadmiar jodu, niedobór selenu, alergeny pokarmowe nasilające odpowiedź układu immunologicznego, np. gluten)
  • czynniki zdrowotne (infekcje wirusowe i bakteryjne, leczenie jodem radioaktywnym, obecność innych chorób o charakterze autoimmunologicznym, np. celiakia, cukrzyca typu 1, anemia złośliwa, bielactwo, łuszczyca, toczeń rumieniowaty układowy)

Objawy Hashimoto

Choroba rozwija się powoli, objawy kliniczne mogą być niewielkie, początkowo niezauważalne przez zarówno pacjenta jak i lekarza. Z reguły są zbyt mało specyficzne – u osób młodych mylone z konsekwencjami przewlekłego stresu, przepracowania i pośpiechu, u starszych z depresją i osłabieniem funkcji psychofizycznych. Nieleczona wiele lat może prowadzić do przełomu hypometabolicznego z obrzękiem śluzakowatym, zagrażającym życiu.

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Klasycznymi objawami Hashimoto jest:

  • senność, trudności w obudzeniu
  • spowolnienie mowy i myślenia, pogorszenie sprawności intelektualnej
  • ciągłe zmęczenie
  • kłopoty z pamięcią, koncentracją, zaburzenia nastroju, stany depresyjne, lęk, niepokój, psychoza
  • uczucie zimna
  • zaburzenia miesiączkowania
  • zaparcia, wzdęcia
  • bóle mięśni i stawów
  • nieuzasadnione tycie
  • podwyższony poziom cholesterolu
  • suchość i szorstkość skóry, zły stan włosów i paznokci, łysienie
  • obrzęk twarzy, dłoni, powiek
  • zaburzenia motoryki

Leczenie Hashimoto

Wielu pacjentów z chorobą Hashimoto nie wymaga leczenia, gdyż tarczyca ma niewielkie rozmiary i wartości TSH oraz FT4 są w normie. Koniecznie jest jednak stałe monitorowanie tego stanu. Taka stabilizacja może trwać nawet kilka lat.

W przypadku powiększonej tarczycy stosuje się terapię supresyjną preparatami tyroksyny. Niedoczynność tarczycy wymaga wyrównania poziomu hormonów tarczycy, przywrócenia prawidłowego profilu lipidowego i poprawy jakości życia.  Standardowa dawka lewoskrętnej tyroksyny waha się w 75-150 ug/dobę, rzadko 200. Zwykle rozpoczyna się leczenie dawkami 25-50 ug/dobę, stopniowo ulega ona zwiększeniu z jednoczesną obserwacją samopoczucia pacjenta i parametrów hormonalnych tarczycy. U 20% pacjentów leczonych substytucyjnie może nastąpić remisja, dawka ulega wówczas zmniejszeniu. Lek przyjmuje się codziennie i przewlekle, w większości przypadków, od diagnozy do końca życia. Warto pamiętać zatem o licznych interakcjach. Hamująco na wchłanianie tyroksyny wpływają: leki obniżające poziom cholesterolu, preparaty żelaza, sukralfat, karbamazepina, fenytoina, niektóre niesterydowe leki przeciwzapalne. W takim wypadku konieczny jest odstęp czasowy w ich stosowaniu lub zwiększenie dawki leku tarczycowego. Zmniejszenia dawki wymagają osoby w zaawansowanym wieku, stosujący leczenie androgenami, a także chorzy, u których pojawiają się przeciwciała stymulujące tarczycę.

Mimo, że Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, standardem leczenia nie jest włączenie immunosupresji. Poprawia ona wprawdzie stan pacjenta i obniża ilość przeciwciał, ale po zaprzestaniu jej stosowania całość wraca do stanu sprzed terapii. Co więcej, leki te mają liczne działania niepożądane, zatem ryzyko i powikłania przewyższają korzyści płynące ze stosowania tych leków.

Dieta w chorobie Hashimoto

W chorobie Hashimoto ważna jest farmakoterapia, jednak nie można pominąć odpowiednio zbilansowanej diety. Dostarcza ona niezbędnych składników odżywczych, redukuje niedobory charakterystyczne dla tego schorzenia, warunkuje prawidłową pracę tarczycy, jest elementem wspomagającym terapię.

Ogólne zasady diety w Hashimoto:

  • 5-6 posiłków dziennie w małych porcjach
  • wyłączenie produktów zawierających soję – ogranicza wchłanianie jodu, żelaza, cynku, magnezu
  • rezygnacja z rafinowanych olejów (słonecznikowy, sojowy, kukurydziany), na rzecz oleju lnianego, oliwy z oliwek i oleju rzepakowego
  • ograniczenie produktów zawierających gluten (modyfikowaną pszenicę zastępuje się kaszą jaglana, gryczaną, ryżem, mąką kukurydzianą, ziemniaczaną, bezglutenowymi płatkami)
  • ograniczenie nabiału, mleka krowiego i jego przetworów (kazeina zawarta w tych produktach to silny alergen, nadwyrężą pracę układu immunologicznego)
  • wprowadzenie tłustych ryb raz w tygodniu
  • jedzenie z umiarem orzechów, nasion i strąków
  • unikanie smażenia na rzecz pieczenia, duszenia i gotowania
  • jedzenie dużej ilości warzyw, ale unikanie brokułów, kalafiora, brukselki, rzodkiewki, szpinaku, gorczycy (są wolotwórcze, ograniczają wchłanianie jodu)
  • picie dużej ilości wody
  • ograniczenie spożycia cukru, słodzików, syropu glukozowo-fruktozowego, syropu klonowego i z agawy, kaszy manny, kostek rosołowych, słodyczy, fast-food, kofeiny, alkoholu, wodorostów
  • dbanie o odpowiedni poziom błonnika
  • suplementacja witamin i minerałów, których niedobory szczególnie dotykają pacjentów z Hashimoto

Dieta w chorobie Hashimoto to skomplikowany temat. Każdy pacjent to indywidualna jednostka, zatem dieta powinna być szyta na miarę. Poleca się zatem przeprowadzenie testów na nietolerancje i alergie, na np. gluten, kazeinę. Wówczas wprowadza się mniej lub bardziej eliminujący jadłospis. Konsultacje dietetyczne i ułożenie zbilansowanej diety pod niedobory i potrzeby danej jednostki uważa się za niezbędne uzupełnienie skutecznej terapii.

W chorobie Hashimoto często, z uwagi na dietę eliminacyjną i zaburzenia przyswajania składników pokarmowych, konieczna bywa suplementacja witamin i minerałów. Należy ją prowadzić pod okiem endokrynologa lub/i dietetyka. Dotyczy ona bowiem takich składników, które w niewłaściwie dopasowanej dawce mogą bardziej szkodzić niż pomagać.

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie

Suplementacja witamin i minerałów w Hashimoto

Witamina D

Niedobory witaminy D dotyczą 83 % pacjentów z Hashimoto. Suplementacja zależy od pory roku i wielkości niedoborów. Niedobór tej witaminy nasila objawy chorób z autoagresji, wykazuje ona właściwości immunomodulujące. Źródłem witaminy D są ryby, oleje, masło, mięso. Dawka standardowa w suplementacji to 2000-4000 j.m. /dobę.

Selen

Ostatnio sporo się publikuje na temat roli pierwiastków śladowych w terapii Hashimoto. Selen odgrywa ważną rolę w organizmie – głównie jest niezbędny do syntezy enzymów antyoksydacyjnych, zapobiegających uszkodzeniu komórek, jak i enzymów związanych z układem immunologicznym. Warto włączyć selen w dietę, bogate w ten pierwiastek są warzywa, orzechy brazylijskie, zboża, ryby, owoce morza, jaja, drób i podroby. Suplementację selenu natomiast trzeba prowadzić pod kontrolą, gdyż mogą pojawiać się niebezpieczne skutki uboczne. Zwłaszcza u osób z dodatkową cukrzycą typu 2, nadmiar tego pierwiastka może okazać się toksyczny. Standardowa dawka wynosi 200 mcg/dobę.

Jod

Osoby z nadczynnością powinny unikać jodu w diecie. Jod jest pierwiastkiem niezbędnym do syntezy hormonów tarczycy. Niedobór prowadzi do obniżenia stężenia T3 i T4, a wzrostu poziomu TSH, powiększa się gruczoł tarczycowy i powstaje wole. Do prawidłowego funkcjonowania gruczołu potrzebne jest 150 mcg jodu dziennie. Głównym jego źródłem są ryby, nabiał, glony i skorupiaki.

Cynk

Bierze udział w przemianie białek, tłuszczów i węglowodanów, uczestniczy w prawidłowej pracy układu immunologicznego. Wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Wraz z niedoborem cynku rośnie ilość przeciwciał przeciwtarczycowych, obniża się tempo metabolizmu hormonów. Dobrym źródłem cynku są jaja, kasza gryczana, zarodki pszenne, pestki dyni, mięso.

Witamina B12

Niedobór tej witaminy powoduje niedokrwistość megaloblastyczną/złośliwą, będącą chorobą autoimmunologiczną. Często towarzyszy ona Hashimoto jako wynik wielogruczołowego zespołu autoimmunologicznego. Jej źródłem w diecie są: mięso, jaja, mleko i ryby.

Witaminy A, C, E

Dieta w chorobie Hashimoto powinna być bogata w witaminy antyoksydacyjne.  Łagodzą one stres oksydacyjny, eliminują wolne rodniki (niszczące tkankę tarczycową). Niedobór witaminy A może przyczynić się do rozwoju niedoczynności. Należy zatem zadbać o obecność w diecie: jaj, masła, żółtek, wątróbki, warzyw czerwonych, pomarańczowych i zielonych, głównie marchewki, papryki, dyni, pietruszki.

Nieodłącznym elementem skutecznej terapii obok farmakologii i diety jest aktywność fizyczna. Pomimo iż u pacjentów z niedoczynnością tarczycy występują niedobory energetyczne, często narażeni są oni na otyłość i nadwagę. U wielu pacjentów odnotowuje się niedostateczne spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika oraz nadmiar węglowodanów. Tylko holistyczne podejście do chorób tarczycy, uwzględniające zarówno uzupełnianie niedoboru hormonów za pomocą leków oraz zmianę diety i trybu życia jest najlepszą metodą leczenia.

Jeśli interesuje Was temat choroby Hashimoto, polecam następujące pozycje:

Wentz I, Nowosadzka M, Zapalenie tarczycy Hashimoto. Jak znaleźć i wyeliminować źródłową przyczynę choroby. Wyd. 2013

Wormer E.J., Jak rozpoznać i skutecznie leczyć chorobę tarczycy. Wyd I, Białystok, 2018.

Wentz I., Hashimoto. Jak w 90 dni pozbyć się objawów i odzyskać zdrowie. Wyd. I, 2017.

Lewandowska A., Dieta w chorobie Hashimoto. Wyd I, Warszawa 2018.

Jeśli uda mi się zdobyć inne ciekawe książki, z pewnością o nich wspomnę.

Warto też przeczytaj inny mój post o tarczycy:

http://euceryna.pl/niedoczynnosc-tarczycy-choroba-hashimoto-najczestsze-bledy-pacjentow/ .

Jeśli kogoś interesuje moja historia, jak zostałam zdiagnozowana, jak byłam i jestem leczona, co mi pomaga, a co szkodzi – dajcie znać, opiszę ją w kolejnym poście.

Miłego dnia, pozdrawiam, Euceryna*

Dodaj komentarz