Lek recepturowy, czyli ostatni prawdziwy lek od farmaceuty

 

Lek-recepturowy

Lek-recepturowy

Cześć!

Dziś będzie bardzo farmaceutycznie, a mianowicie o lekach recepturowych. Pracuję w aptece, gdzie istnieje możliwość realizacji recepty na tego typu preparaty, stąd codziennie spotykam się z pytaniami na ich temat. Postanowiłam zebrać w jedno miejsce wszystkie niezbędne dla pacjenta informacje na ten temat.

Przez lek recepturowy rozumiemy  preparat, który na podstawie zlecenia od lekarza (recepta) i według jego przepisu, wykonuje farmaceuta, w specjalnym pomieszczeniu w aptece, ze środków do tego celu przeznaczonych.

Czas realizacji leku

Jeśli chodzi o realizację recepty na lek robiony, to apteka ma na to 48 godzin od momentu złożenia recepty przez pacjenta w aptece. Jeśli lekarz zaznaczy na recepcie „CITO”, czas realizacji wynosi  4 godziny (a nie jak niektórzy rozumieją, „od ręki, natychmiast”).

Jeśli od dnia sporządzenia leku upłynęło więcej niż 6 dni, apteka ma prawo do odmowy wydania leku (w imię dobra pacjenta, chodzi o krótką trwałość leku).

Cena leku

Jeśli chodzi o cenę leku robionego to standardowo jest to opłata ryczałtowa 8,40 . Zdarza się jednak, że w przepisie lekarz zamieścił składnik, który jest lekiem gotowym, nie podlegającym refundacji, np. antybiotyki czy hormony do gałek, hydroksyzynę do maści na świąd skóry, sildenafil w proszkach nasercowych dla dzieci. Wówczas opłata jest znacznie wyższa, zależy od cen poszczególnych składników. Niezbędna jest bezpośrednia wycena przy okienku.

Istnieje jednak pewna ilość leków gotowych, które mimo iż znajdą się w przepisie leku robionego, nie zmienią one odpłatności z 8,40 zł na 100% wartości. Do tej grupy należy np.: syrop prawoślazowy, Tussipect, Vigantol, witamina A, A+D3, B6 i E, Azulan, Cardiamid, Linomag płyn, Neospasmina, Senospassmina, sok z pokrzywy, wyciąg z dziurawca, sok z dziurawca, Devikap, Mentowal i inne. Warto o to zapytać przy okienku:).

Według obecnych przepisów lekarz może przepisać również taką ilość leku, która jest wielokrotnością ilości przewidzianej na ryczałt. Wówczas opłata wynosi wielokrotność kwoty 8,40 zł, np. 16,80 zł.

Ilość leku zakwalifikowana jako  jeden ryczałt:

  • maści – 100 g
  • emulsje, zawiesiny, pasty – 250 g
  • roztwory na skórę do stosowania zewnętrznego – 500 g (w tym maksymalnie 100 g etanolu)
  • roztwory do stosowania wewnętrznego – 250 g
  • czopki i globulki – do 12 sztuk
  • krople do ucha, oka, krople do płukania gardła – do 40 g
  • proszki dzielone -20 sztuk
  • proszki niedzielone – do 80 g
  • krople i maści do oczu, uszu, nosa – do 10 g

 

MAŚCI

Najczęściej przepisywana postać leku robionego.  Z reguły są to tłuste, nieprzyjemnie pachnące (chyba że lekarz dołoży nam do składu witaminę A w kroplach), ciężkie i gęste preparaty, do stosowania na noc. Pakowane są w słoiczki z nakrętką i z ruchomym dnem (jeśli wykonuje się ją za pomocą unguatora) lub w pudełeczko z wieczkiem czy nakrętką ( gdy farmaceuta miesza ją ręcznie pistlem w moździerzu lub miseczce). Ta pierwsze wersja jest bardziej higieniczna w użytkowaniu, aczkolwiek, żeby nie skracać przydatności do użycia tej drugiej opcji, maść należy dozować za pomocą silikonowych lub plastikowych łopatek czy patyczków. Unikajmy kontaktu palców bezpośrednio z maścią w pojemniczku. Nawet jeśli z maści korzysta jedna osoba, a wcześniej umyliśmy porządnie ręce.

Standardowo przechowuje się maść robioną w temp. 8-15C, czyli w chłodnym miejscu. Jeśli lek wymaga trafienia do lodówki ( 2-8C), dostaniesz taką informację od farmaceuty słownie i na sygnaturce (fiszka z przepisem) dołączonej do leku.

Jeśli chodzi o trwałość maści, nie jest ona mocną stroną leków recepturowych. Jeżeli w przepisie jest woda wynosi ona tydzień od otwarcia pojemniczka, a miesiąc od wykonania. Jeżeli w przepisie nie było wody, nawet do 6 miesięcy od wykonania i miesiąc od otwarcia. Niemniej jeśli maść jest prawidłowo użytkowana, odpowiednio przechowywana, nie zmieniła konsystencji, barwy czy zapachu, dalej można ja stosować, mimo, że określony powyżej termin upłynął.

Opakowania na maści opatrzone są sygnaturką w kolorze czerwonym, co oznacza „ stosować zewnętrznie”.

Receptura-pojemniki-na-maść

Receptura-pojemniki-na-maść

CZOPKI I GAŁKI

Leki te stosuje się dopochwowo lub doodbytniczo, więc na noc. Zakłada się je w pozycji leżącej na boku i zachowuje się ją minimum 15 minut po aplikacji. Zanim to wykonamy należy bezwzględnie umyć ręce i „drogę podania”. Ponieważ podstawą tych leków jest masło kakaowe, konieczne jest przechowywanie leku w lodówce. Dawniej czopki i gałki wykonywano za pomocą tzw. czopkarki, a pojedyncze czopki owijano w folię i pakowano do specjalnych pudełeczek. Obecnie stosuje się metodę wylewaną. Za pomocą unguatora miesza się masę, a następnie wylewa do plastikowych foremek i pozostawia do zastygnięcia.

Postać taka jest trwała do miesiąca czasu.

Pojemniczki z globulkami opatrzone są czerwoną sygnaturką.

KROPLE DO OCZU

Wykonują je tylko niektóre apteki, gdyż do ich wyrobu potrzebny jest specjalistyczny sprzęt. Roztwory te są sterylne, opakowane w buteleczkę z zakraplaczem. Przechowuje się je w temp. 20-25C.

Te bez konserwantów przetrwają tylko 24 h od otwarcie. Z utrwalaczami miesiąc od wykonania i 10 dni od otwarcia.

Receptura-sygnaturki-na-lek-i-bloczki-dla-pacjenta

Receptura-sygnaturki-na-lek-i-bloczki-dla-pacjenta

ROZTWORY

Bazą tej formy leków jest woda, co skraca termin przydatności do ok. tygodnia od wykonania. Gdy będziemy przechowywać lek w lodówce trwałość wzrośnie do 2 tygodni. Natomiast płyny zawierające etanol (spirytus vini), mogą być użytkowane do 3 miesięcy. Z kolei roztwory olejowe do 6 miesięcy od sporządzenia.

Te na skórę stosuje się wieczorami, na noc. Z reguły mają charakter przeciwtrądzikowy czy wysuszający.

Płyny stosowane do wewnątrz to najczęściej syrop z kodeiną na bazie syropu prawoślazowego lub mikstury z nalewkami nasercowymi. W ich przypadku należy ściśle trzymać się dawkowania wyznaczonego przez lekarza.

PROSZKI

Najczęściej wykonywane są tzw. proszki dzielone, określona mieszanka składników rozsypana jest do opłatków skrobiowych. Pacjent powinien połknąć opłatek z lekiem w całości, popijając dużą ilością wody. Gdy połknięcie jest niemożliwe, wysypuje się proszek na łyżeczkę, miesza papkę z wodą i podaje doustnie. Zaleca się połykanie w całości, ponieważ proszki należą do bardzo gorzkich i nieprzyjemnych w smaku.

Opłatki z lekiem pakowane są w koperty opatrzone sygnaturka białą (”wewnętrznie”).

 

Receptura

Receptura

Lek recepturowy dobrze przechowywany i użytkowany może być ciekawą formą terapii. Osobiście bardzo lubię takie preparaty. Dlaczego? To proste! Wiemy co jest w środku, skład jest jasny. Wprawdzie na sygnaturce napisany po łacinie, ale łatwo to rozczytać. W razie problemów – poproś farmaceutę o pomoc. Nie ma w nich składników „pisanych drobnym druczkiem”, rzeczy które ewidentnie są szkodliwe i alergizujące. Ponadto są robione na świeżo, nie są to pełne chemikaliów, sztucznych barwników, polepszaczy smaku czy zapachu i konserwantów leżaki magazynowe, z kosmicznym terminem przydatności. Fakt, że trzeba je szybko zużyć uważam wręcz za zaletę. Nie mamy wiele czasu na zakażanie wtórne produktu. No i przede wszystkim są robione specjalnie dla nas, na zamówienie, przez człowieka, a nie bezduszną maszynę w wielkim koncernie.

Istnieje też wiele receptur o charakterze nie leku, a kosmetyku. Warto porozmawiać o tym z dermatologiem. Jako fanka samodzielnie robionych kosmetyków polecam serdecznie.

Jeśli macie jakieś pytania, zapraszam.

Miłego dnia, Euceryna*

21 komentarz

  1. Marta napisał(a):

    Czyli moje krople do nosa można wyrzucić. Właśnie zdziwiło mnie, że nie ma daty ważności, okresu przydatności – czegokolwiek. I chyba musiałam mieć tam coś ekstra bo płaciłam jakieś 25zł za te krople.

    • euceryna napisał(a):

      Coś ekstra to mógł być po prostu jeden składnik, który nie należy do składników „recepturowych”, ale tych w sprzedaży odręcznej lub na zwykłą receptę. Pisałam o tym. Jednak bez przepisu, ciężko mi oceniać. Pozdrawiam.

  2. Barbara napisał(a):

    Czy jest możliwe samo wymieszanie w polskiej aptece kremu przypisanego przez lekarza za granicą, gdy pacjent dostarczy składniki tego kremu (emolient, antybiotyk i steroid)? Jeśli tak, to ile kosztuje taka usługa?

    • euceryna napisał(a):

      Oficjalnie nie, ale w praktyce to chyba dobra wola farmaceuty. My wielokrotnie w aptece przyjmujemy receptę na maść robioną i na maści gotowe, a do tego karteczkę od lekarza: „proszę wymieszać to z tamtym”. Realizujemy taki proces. Generalnie koszt wykonania leku recepturowego, czyli „taxa laborum” obecnie wynosi: 12,33 lub 24,66 (na leki z antybiotykiem wymagające jałowości w przygotowywaniu). I myślę, że w tej kwocie powinna się zamknąć taka usługa. Pozdrawiam, E*

      • Elka napisał(a):

        Ale to tego jeszcze trzeba doliczyć składniki i opakowanie, więc wyjdzie pewnie wiele więcej niż taxa laborum.

  3. Józefina napisał(a):

    Dzień dobry,
    czy jest możliwe wykonanie leku recepturowego bez recepty lekarskiej? Maść której potrzebuję, składa się z kwasu borowego (10,0), kwasu mlekowego (0,01) i gliceryny.

    Pozdrawiam,
    Józefina

    • euceryna napisał(a):

      Witam, istnieje taka możliwość, ale wówczas zapłaci Pani nie opłatę ryczałtową, ale pełną wartość 100% leku. Jest to raczej wyjątkowa sytuacja i wiem, że nie każda apteka się tego podejmie. Proszę szukać do skutku. Pozdrawiam, E*

  4. Elka napisał(a):

    Ja pracowałam w aptece, z Panem, który prowadził recepturę na poziomie wyższym niż wszystkie wydziały farmaceutyczne razem wzięte. Warto byłoby Euceryno abyście może nawiązali jakąś internetową współpracę, bo on to prawdziwa kopalnia wiadomości z tej dziedziny. Jego strona http://www.facebook.com/lukesspecials . Jest też na http://www.forum-farmaceutyczne.org.
    Poza tym jest też Pan ze Szczecina, który napisał „Ściągę z receptury”. Pozdrawiam

  5. klasyk122 napisał(a):

    Salve!

    Mam problem i pytanie zarazem Dostałem dziś o lekarza receptę na lek magistralny i niestety każda apteka odsyła mnie z kwitkiem, że mi tego nie zrobi. Co robić? Recepta wygląda tak:

    Rp
    Gallae trae
    Tormentillae trae aa 2,5
    spir. salicyl 2%
    formaldehydi aa 100,0
    sol. Acidi borici 150
    Aquae destillatae 200,0
    Lavandulae ol. gutt. XII
    M. .f sol.

    • euceryna napisał(a):

      Witam, maści/krople oczne robione w aptece do 10 dni, chyba że lekarz zaleca inaczej i skład na to pozwala, pozdrawiam, E*

  6. Berenika napisał(a):

    Mam pytanie odnośnie trwałości leku recepturowego o składzie: witamina A, witamina D i gliceryna, i czy powinno się go przechowywać w lodówce? Pozdrawiam.

    • euceryna napisał(a):

      Zawiesiny recepturowe sporządzone bez wody, jeśli są przechowywane w butelce z ciemnego szkła, w suchym i ciemnym miejscu, mają trwałość do 6 miesięcy lub do czasu upływu 25% z okresu do końca terminu ważności zastosowanego leku gotowego (Warto o te daty, w tym wypadku witamin, zapytać farmaceutę). Niemniej w tym czasie zawiesina może też ulec „uszkodzeniu”, jeśli nie podoba nam się zapach, kolor czy uległa ona innej zmianie w wyglądzie, oznacza to koniec przydatności. Pozdrawiam, E*

  7. Monia napisał(a):

    Witam serdecznie,

    Mam przepisane globulki dopochwowe z Augmentin jako głownym składnikiem są na bazie masła kakowego.
    Mam jedno pytanie odnośnie trwałości gdyż dziś zostały odebrane z apteki jednak jestem w stanie zastosować je po raz pierwszy za niecałe trzy tygodnie gdyż przebywam zagranicą. Czy taki lek jest na tyle trwały że nie straci swojej skuteczności do tego czasu.

    Z góry uprzejmię dziękuje za odpowiedź

    Pozdrawiam

    • euceryna napisał(a):

      Generalnie trwałość czopków na maśle kakaowym to 30 dni od daty sporządzenia, pod warunkiem przechowywania w lodówce (2-8 stopni). Każde inne warunki skracają ten czas. Pozdrawiam, E*

  8. kate napisał(a):

    Witam,
    mam pytanie: czy z leków uspokajających i przeciwlękwych np tranxene (cloranxen) w dawce 5 mg, można przygotować tabletki czy proszki w mniejszych dawkach?

    • euceryna napisał(a):

      Witam, nigdy się z takimi nie spotkałam. Z technicznego punktu widzenia z Cloranxen tak, bo to tabletki, z Tranxene pewnie nie, bo kapsułki (a wysypywanie zawartości nie zawsze jest wskazane). Z Hydroksyzyną przygotowywałam już maść, a pochodziła ona z tabletek powlekanych. Są więc metody:P! Niemniej lek taki z pewnością nie byłby na ryczałt 9,30 zł,ale znacznie droższy. I pytanie – który lekarz to Pani wypisze? Ale proszę spróbować! Pozdrawiam, E*

  9. Elżbieta Piwońska napisał(a):

    Witam!Mam pytanie dotyczące konkretnego leku robionego.Jak długo jest ważny roztwór Argentum nitricum 50% ?

  10. agnieszka k napisał(a):

    Witam .miałam robiony płyn do jonoforezy -calcium i jakis chlorek …. .mam dwie serie zabiegów na krtań 10 dni /2 tyg przerwy i znów 10 dni .Czy moge używać cały czas tego samego płynu czy udac sie po nową recepte na świeży roztwór ?

    • euceryna napisał(a):

      Może Pani wykorzystać ten roztwór, to tylko sól rozpuszczona w wodzie. Nie widzę przeciwwskazań. Pozdrawiam, E*

Dodaj komentarz