Miód, stewia, ksylitol, melasa, fruktoza, a może erytrytol? Czy istnieją zdrowe substancje słodzące?

miód cukier słodzik

miód cukier słodzik

 

Cześć:)

Dziś będzie na słodko, a mianowicie post o substancjach słodzących. Z premedytacją nie użyłam słowa „cukry”, bo jak się okazuje, nie jest to już takie jednoznaczne jak dawniej. Przeminęły czasy panowania białych kryształów, co w dobie zastraszających statystyk dotyczących zachorowań na cukrzycę nikogo nie dziwi. Dziś świadomy konsument szuka „bezpiecznego cukru”. Co rozumiemy przez to pojęcie? Najlepiej, żeby był naturalnego pochodzenia, miał niski indeks glikemiczny, był dostępny w każdej placówce spożywczej, w niewysokiej cenie, łatwy w użyciu, uniwersalny w zastosowaniu i smaczny.

Wybór na obecnym rynku jest bardzo szeroki, myślę, że każdy znajdzie coś dla siebie. Zapraszam na mały przegląd.

Zanim jednak rozpocznę „plebiscyt”, wspomnę o indeksie glikemicznym (IG). Jest to parametr oznaczający wzrost poziomu glukozy po spożyciu danego produktu. Dzięki niemu możemy wybierać i komponować swoje posiłki mądrzej, zdrowiej, co ułatwi również utrzymanie zgrabnej sylwetki. Ale jak go rozumieć? Otóż indeks glikemiczny wynoszący 85 oznacza, że po spożyciu 50 gram danego produktu, poziom glukozy wzrośnie o 85 procent, do tego jak po spożyciu 50 gramów czystej glukozy. Wysoki (czyli zły) indeks mają: cukier (70), melasa (70), syrop klonowy (65), miód (60-87), maltoza(110). Średni ma laktoza (40), a niski syrop z agawy (15), fruktoza (19) i gorzka czekolada z ponad 70% zawartością kakao (25).

SACHAROZA / CUKIER BIAŁY

sacharoza / cukier biały

sacharoza / cukier biały

Sacharoza jest głównym składnikiem cukru trzcinowego i buraczanego. Znana była już w Starożytności i początkowo otrzymywano ją tylko z trzciny cukrowej. Do Europy sprowadzili ją Grecy. Dopiero od XVIII w. pozyskuje się ją z buraków cukrowych. Dostępna jest w każdym sklepie spożywczym, ok. 2,5 zł za kg. W przewodzie pokarmowym rozkładana jest na glukozę i fruktozę, a poza węglowodanami nie dostarcza niczego więcej organizmowi, stąd zwana jest „ pustymi kaloriami”. Ma największy indeks glikemiczny spośród najczęściej używanych substancji słodzących, dlatego stosowana w nadmiarze prowadzi do otyłości, miażdżycy, cukrzycy, próchnicy i zaburzeń błon śluzowych. Ponadto jest substancją silnie zakwaszającą organizm, narusza więc ważną dla człowieka  równowagę kwasowo -zasadową.

CUKIER BRĄZOWY

cukier brązowy trzcinowy

cukier brązowy trzcinowy

To po prostu nierafionwany cukier biały, zawierający kryształy i melasę. Znany już ok. 8000 p.n.e. w rejonach Nowej Gwinei, Filipin, Chin i Indii. Ma mniej kalorii od białego, ale posiada wysoki indeks glikemiczny. W składzie zawiera wapń, potas, magnez i żelazo. Dodatki te jednak nie czynią brązowego cukru „zdrowszego” od białego. Trzeba też dobrze czytać etykiety produktu, bo czasem „cukier brązowy” jest po prostu rafinowanym białym, tyle że zabarwionym karmelem!

CUKIER BRZOZOWY (ksylitol)

Pozyskiwany z brzozy, pochodzi z Finlandii, odkryty pod koniec XIX w. Ma niski indeks glikemiczny, jest więc bezpieczny dla cukrzyków i nieszkodliwy dla zębów. Ponadto wzmacnia układ immunologiczny, opóźnia procesy starzenia, ułatwia przyswajanie wapnia, stąd jest polecany osobom z osteoporozą. Wygląda i smakuje jak cukier, ale ma 2 razy mniej kalorii. Może jednak powodować efekt przeczyszczający, stąd zalecany jest osobom powyżej 3-go roku życia, a do diety wprowadza się go stopniowo, bezpieczna dawka to 3 łyżeczki dziennie.

SYROP KLONOWY

Produkuje się go głównie w Kanadzie i USA, z pnia klonu cukrowego, poprzez odparowanie nadmiaru wody z soku (97% wody i 2.5 % cukrów). Jest syropem o brązowej barwie, ma mniej kalorii niż cukier i miód. W składzie posiada sole mineralne (wapń, magnez, potas, fosfor, mangan), witaminę B, biotynę, kwas foliowy i niacynę (co pomaga dbać o serce). Nadaje się do ciast, deserów, owoców, naleśników i gofrów, także marynat, mięs, grilla. Cena buteleczki 200 ml to ok. 30 zł. Ma termin przydatności do spożycia ok. 18 miesięcy, a jedyny sposób konserwacji to pasteryzacja. Istnieje wiele diet odchudzających opartych na naturalnym syropie klonowym. Często łączy się go po prostu z pieprzem cayenne i sokiem z cytryny.

SYROP Z AGAWY

Produkowany w Meksyku, z kaktusa Agave. Smakiem przypomina miód, a w składzie zawiera fruktozę i inulinę (naturalny probiotyk – podnosi poziom flory bakteryjnej). Obniża poziom cholesterolu, usprawnia pracę przewodu pokarmowego, zapobiega zaparciom, a jako źródło błonnika sprzyja przemianie materii. Jednak to teoria. Naukowcy przeprowadzili szereg badań i doszli do wniosku, że właściwości „pozasłodzące” syropu z agawy są na poziomie czystej fruktozy, czyli znikome. Niestety, znów marketingowców poniosło :/. Może lepiej zatem kupić tańszą fruktozę, a inulinę suplementować dodatkowo?

MIÓD

miód

miód

Produkt naturalny, lecz wysoko przetworzony przez pszczoły,  ze spadzi lub nektaru kwiatowego. Smak, barwa i zapach zależą od tego, z jakiej rośliny jest pozyskany. Nadaje się do herbat, kawy, deserów, mięs, czy marynat. Zawiera enzymy, kwasy organiczne, woski, garbniki, olejki lotne, pyłki kwiatowe, glukozę i fruktozę, a także związki białkowe, witaminy i minerały (wapń, fosfor, żelazo, magnez, potas, fluor, kobalt, jod). Wspomaga pracę serca, krążenie, pozytywnie wpływa na regulację ciśnienia, na układ nerwowy, chroni przed przeziębieniami. Niestety chorzy na cukrzyce muszą o nim zapomnieć, albo używać w bardzo ograniczonym stopniu, gdyż jest kaloryczny i ma wysoki IG. Z kolei propolis może powodować uczulenia.

STEWIA

Wyciąg ze słodkiej rośliny pochodzącej z Paragwaju i Brazylii. Nie zawiera kalorii, rozpuszcza się w wodzie i alkoholach. Jest odporna na wysoka temperaturę, zatem nadaje się  do napojów, gotowania i pieczenia. Jest 200 razy słodsza od cukru, posiada w składzie wapń, potas, magnez, żelazo, chrom, witaminę C i te z grupy B, jak również białka i tłuszcze. Najzdrowsze są zielone lub brązowe ekstrakty i proszki z liści. Natomiast białe i przeźroczyste produkty są wysoko przetworzone i pozbawione cennych dodatków. Naukowcy jednak stale przyglądają się stewii. Do celów leczniczych używana była od dawna, lecz jako zamiennik cukru nie. Zawarte w stewii stewiozydy w jelitach u szczurów przekształciły się w toksyczny stewiol, który uszkadza DNA. Szczury jak wiadomo niejednokrotnie stały się doskonałym analogiem organizmu ludzkiego, stąd wprowadzono środki ostrożności.  Istnieje dzienny limit stewii – 4mg/kg masy ciała.

SŁODZIKI SZTUCZNE

Nie mają kalorii, są bezpieczne dla zębów. Mogą jednak powodować nadpobudliwość, agresję, ból głowy, wymioty, biegunkę, zwiększają też zapotrzebowanie na węglowodany, stąd prowadzą do tycia. Nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży. Istnieją przypuszczenia nt. związku zapadalności na nowotwory i spożycia aspartamu, dotyczy to zwłaszcza raka mózgu, płuc i piersi. Z kolei acesulfam K powiązany jest z uszkodzeniami DNA. Cyklaminian sodu jest silnym alergenem, natomiast sukraloza była początkowo stosowana jako pestycyd (!!!) i rozkłada się w organizmie na toksyczne związki.

słodzik sztuczny

słodzik sztuczny

SYROP DAKTYLOWY

Gęsty i słodki płyn ze zmielonych daktyli. Nie krystalizuje, mimo iż zwany jest „miodem daktylowym”. Stosowany głównie na Bliskim Wschodzie. Nie posiada barwników sztucznych ani tłuszczów. Ma sporo kalorii. Jest idealny do ciast, deserów, kawy i herbaty. Naturalny, nie wywołuje alergii. Zawiera błonnik, salicylany, białka, karoteny, witamina E i z grupy B, wapń, żelazo i fosfor. Korzystnie wpływa na pracę serca, przemianę materii, redukuje napięcie i stres, pomaga w walce z przeziębieniem. Jako gotowy produkt jest drogi, ale bardzo łatwo można przyrządzić go samodzielnie. Wystarczy zmielić daktyle, dodać wodę, zagotować, wpakować do słoiczków i pasteryzować 30 minut w 140 stopniach.

MELASA

Słodki, gesty, czarny syrop uzyskany jako produkt uboczny produkcji cukru z trzciny cukrowej. Idealna do ciast i deserów, do napojów, zastępuje miód w marynatach mięsnych. Ma mniej kalorii niż cukier. Zawiera minerały (wapń i żelazo) i witaminy z grupy B. Jest bezpiecznym i bardzo odżywczym produktem.

LUKRECJA

Słodycz pozyskiwana z korzenia rośliny „zamieszkałej” południową Europę i Azję. W smaku podobna do anyżu, nadaje się do ciast, przetworów, herbat. Ma działanie moczopędne, przeciwzapalne, antyalergiczne, antybakteryjne. Zawiera glicyryzynę, izoflawony, kurkumę, fitosterole, olejki eteryczne, najlepsze są ekstrakty z korzenia sporządzane na świeżo.

FRUKTOZA

Cukier prosty pochodzący głównie z owoców. Ma niski IG, a jest 2 razy słodsza od cukru, więc jej użycie zmniejsza kaloryczność potraw i ogranicza powstawanie próchnicy.

GLUKOZA

Cukier prosty, niezbędny do prawidłowego odżywienia organizmu. Najczęściej stosowana w postaci kroplówek u osób hospitalizowanych (5 i 10% roztwory), wymagających odżywiania dożylnego. W postaci proszku stosowana jest jako podstawowa substancja słodząca posiłki i napoje dla dzieci i niemowląt. Jej stężony roztwór to obok aspiryny i witaminy C podstawowy ratunek u osób, które „przesadziły” z alkoholem.

ERYTRYTOL

Należy do grupy polioli (tak samo jak ksylitol, glicerol, sorbitol, mannitol). Naturalnie występuje w winogronach, grzybach, wodorostach i gruszkach. Ma działanie antyoksydacyjne. Ma IG niemal zero i niewiele mniejszą słodycz od cukru. Podobny jest do niego z wyglądu. Jest łagodny dla żołądka (nie powoduje biegunek, w przeciwieństwie do ksylitolu). Otrzymuje się go w procesie biosyntezy z glicerolu pod wpływem drożdży. Koszt produktu jest jednak wysoki, ok. 60 zł za kg.

substancje słodzące

substancje słodzące

Co zatem wybrać, by było smacznie i zdrowo? Sacharoza i słodziki mogą być rakotwórcze, stewia jeszcze nie zbadana do końca, syrop z agawy przereklamowany, ksylitol w nadmiarze jest niebezpieczny dla przewodu pokarmowego, miód i syrop daktylowy jest kaloryczny, a melasa, lukrecja i erytrtol ciężkie do zdobycia!?

Najlepiej byłoby zrezygnować ze słodkości całkowicie, ale wiem, że się nie da. Myślę, że wystarczy zatem zachować umiar i zdrowy rozsądek. Unikajmy gotowych słodyczy, gdyż najczęściej posłodzone są czymś niezdrowym, niewiadomego pochodzenia i tanim w produkcji. Do samodzielnie zrobionych ciast i deserów dodawajmy słodkie owoce, daktyle czy rodzynki, do marynat odrobinę miodu czy syropu klonowego, herbatę zamiast słodzić, zróbmy na kwaśno, z cytryną czy limonką, a do kawy może fruktoza? Uświadommy sobie, że substancje słodzące to używki, i tak je traktujmy. Raz na jakiś czas dozwolony jest kieliszek wina czy porządne cygaro, ale na co dzień lepiej stosować homeopatyczne ilości.

 

Miłego dnia, pozdrawiam, Euceryna*

 

 

11 komentarz

  1. Adramel napisał(a):

    ” Istnieje wiele badań potwierdzających związek zapadalności na nowotwory i spożycia aspartamu,”
    Każdy to wie, ale nikt jest na oczy tych badań nie widział. Za to każdy zainteresowany można na pubmedzie wyszukać tysiące (TYSIĄCE) badań potwierdzających całkowite bezpieczeństwo spożycia aspartamu. Należy tylko pilnować dopuszczalnej dawki (około 100 tabs dziennie) bo inaczej może przeczyścić.

    • euceryna napisał(a):

      Wszystko jest zawsze kwestią dawki. Dotyczy to zarówno leków, jak i cukrów, alkoholu, używek. Rozwaga i rozsądek przede wszystkim. Pozdrawiam.

  2. EwaM. napisał(a):

    Co do FRUKTOZY – warto wziąć pod uwagę najnowsze badania, wg których cyt: „węglowodany proste, czyli cukry, są szybko wchłaniane z układu pokarmowego, a ich nadmiar może powodować odkładanie się tłuszczu w organizmie, także w wątrobie. Z tego powodu powinno ograniczyć się ich spożywanie. Szczególnie niewskazanym rodzajem cukru jest fruktoza…”

    http://www.poradnikzdrowie.pl/diety/lecznicze/stluszczenie-watroby-dieta-przy-stluszeniu-watroby-co-moga-jesc-chorzy_37839.html

    U mnie w domu słodzimy tylko ksylitolem, miodem i suszonymi owocami.

  3. Jakub napisał(a):

    „50 gram”? A napisze Pani również „50 kilogram”? Błagam, proszę nie powtarzać takich rażących błędów.
    Pozat tym artykuł bardzo dobry :). Pozdrawiam.

  4. Piotr napisał(a):

    Stary artykuł i pewnie dlatego zakłamany. Nie ma żadnych badań potwierdzających kancerogenność słodzików, a wręcz przeciwnie. Chciałbym zobaczyć przynajmniej jedno.

    Erytrol kosztyje 20zł za 1kg obecnie. Opłaca się więc;)

    • euceryna napisał(a):

      Stary pewnie tak, ale zakłamany? Wówczas takie dane były „aktualne i prawdziwe”. Badania w branży spożywczej i farmaceutycznej trwają stale, więc nic dziwnego, że aktualnie sytuacja wygląda inaczej. Palenie papierosów i morfina też na początku były nieszkodliwe :). Z czasem wszystko się zmieniło. Dziękuję za uwagę, pozdrawiam, E*

  5. Krystyna napisał(a):

    Euceryna , podoba mi ten artykul, madry i rzetelny, czy moge dostac do Ciebie jakis bezposredni kontakt???

  6. Krystyna napisał(a):

    Euceryna , podoba mi sie ten artykul, madry i rzetelny, czy moge dostac do Ciebie jakis bezposredni kontakt???

Dodaj komentarz