Prawa, obowiązki i przywileje Pacjenta w aptece ogólnodostępnej

Prawo farmaceutyczne

Prawo farmaceutyczne (źródło: http://www.ksiegarnia.beck.pl)

Cześć!

Ostatnio ruszyła medialna kampania o prawach Pacjenta. Temat ważny, bo jak się okazuje, nie wszystkich swoich przywilejów jesteśmy świadomi. Nagłaśnia się obecnie te, które dotyczą głównie przychodni i szpitali. Postanowiłam dołączyć się do akcji i przypomnieć, jakie prawa ma Pacjent za okienkiem.

Zapraszam na post: „Prawa, obowiązki i przywileje Pacjenta w aptece ogólnodostępnej”.

Apteka ogólnodostępna-definicja

Apteka ogólnodostępna to placówka ochrony zdrowia, która zaopatruje obywateli w :

  • produkty lecznicze,
  • leki gotowe,
  • leki recepturowe,
  • wyroby medyczne,
  • produkty nimi nie będące, ale posiadające wymagane prawem atesty i zezwolenia na sprzedaż apteczną, pod warunkiem, że będą umieszczone na specjalnych półkach, osobno od ww. środków (czyli: suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, środki kosmetyczne, przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych, środki higieniczne, środki dezynfekujące medyczne, środki spożywcze zawierające substancje pochodzenia roślinnego).

(Artykuły 87, 86, 72 i 99 z ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne).

PRAWA PACJENTA W APTECE OGÓLNODOSTĘPNEJ

Prawo  Pacjenta do zakupu wybranego przez siebie produktu

W aptece są tysiące leków i innych produktów. Jednak niemal codziennie rejestrowane są nowe. Nie sposób mieć wszystko w nieograniczonej ilości. Obowiązkiem apteki jest posiadanie podstawowych preparatów w ilości wystarczającej na zaspokojenie potrzeb na danym terenie. Jeżeli nie posiada jakiegoś leku, ma obowiązek zamówić go w hurtowni, z reguły takie dostarczenie leku na zamówienie ma miejsce w ciągu doby. Niestety obecnie zdarzają się liczne braki na hurtowniach, z różnych powodów. Wówczas gdy lek jest niemożliwy do sprowadzenia farmaceuta proponuje zamianę na równoważnik lub ponowną wizytę u lekarza w celu zmiany leku na inny. Nie powinna mieć miejsca sytuacja, że Pacjent pozostaje bez leku. Również jeżeli słyszy za okienkiem: „nie ma leku i nie będzie”, bez wyjaśnienia powodu, powinien zmienić aptekę. Ograniczenie dostępności leku dla Pacjenta jest łamaniem jego prawa.

Prawo Pacjenta do recepty farmaceutycznej

Lek na receptę  dostępny jest tylko po jej okazaniu. Są jednak pewne wyjątki. Otóż jeżeli Pacjent nie posiada recepty, a potrzebuje jakiegoś leku, bez którego jego zdrowie i życie jest zagrożone, farmaceuta może wydać tzw. receptę farmaceutyczną. Na niej znajdować się może 1 najmniejsze opakowanie danego leku i z odpłatnością 100%. Można to zrobić bez konsultacji z lekarzem. Jest to jednak wyjątkowa sytuacja, decyzja o jej sporządzeniu leży w rękach farmaceuty. Recepta taka jest traktowana jak każda inna wystawiona przez lekarza, jednak nie mogą się na niej znaleźć leki odurzające, ani psychotropowe.

Prawo Pacjenta do tańszego odpowiednika

Pacjent ma prawo do uzyskania informacji na temat zamienników leków, które posiada na recepcie. Ma prawo prosić o pomoc w doborze odpowiedniego z nich i do jego zakupu. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy lekarz na recepcie zaznaczył „nie zamieniać”. Dotyczyć to może pojedynczego leku na recepcie, jak i całej recepty. W niektórych sytuacjach zamienia się lek pomimo tego napisu, ale wówczas nie można go wydać z refundacją. I na pewno nie dotyczy to leków psychotropowych i antybiotyków. Najczęściej dotyczy to przypadku, kiedy lekarz wypisał zły odpowiednik, lub kiedy dokonał zamiany leku bez poinformowania o tym Pacjenta, z czym ten się nie zgadza.

Prawo Pacjenta do zwrotu nabytego produktu

Zgodnie z art. 96 ust. 5 ustawy Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.), Pacjenci nie mają możliwości zwrotu nabytych leków czy innych produktów ww. Są jednak pewne wyjątki. Pacjent może oddać lek, jeżeli posiada wadę jakościową lub został niewłaściwie wydany, w wyniku pomyłki farmaceuty. W niektórych aptekach praktykuje się też zwrot leków „podzielnych”, czyli zastrzyki, ampułki, jeżeli po zastosowaniu pierwszej dawki doszło do reakcji alergicznej (np. antybiotyki). Inne reguły obowiązują gdy sprzedaż nastąpiła drogą wysyłkową. Wówczas można towar zwrócić do 10 dni od dostawy, bez ponoszenia kosztów i podania przyczyny (na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie warunków wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza).

Tak mówi prawo, jednak prawo prawem, a życie życiem. Każda apteka prowadzi własna politykę zwrotową. W wyjątkowych przypadkach farmaceuta zgodzi się na przyjęcie zwrotu w innych niż ww. sytuacja. Jest to jednak przypadek indywidualny, wymagający opinii kierownika apteki i spisania odpowiedniego protokołu. Niekiedy ma to miejsce na granicy legalności, ale „nasz Pacjent, nasz Pan”, więc podejmuje się takie ryzyko.

Pamiętajmy jednak, że apteka to nie sklep odzieżowy, ani targ warzywny. To placówka świadcząca usługi medyczne, więc rządzi się specyficznymi prawami.

 

Dziennik ustaw- Prawo farmaceutyczne

Dziennik ustaw- Prawo farmaceutyczne

 

Prawo Pacjenta do obsługi bez kolejki

Istnieje pewna grupa osób uprzywilejowanych, których farmaceuta ma prawo „wyjąć” z kolejki i dać pierwszeństwo zakupu. Należy się to Zasłużonym Honorowym Dawcom Krwi, Zasłużonym Honorowym Dawcom Przeszczepu, Inwalidom wojennym i wojskowym, oraz Kombatantom.

Często się jednak zdarza, ze bezkolejkowo obsługiwane są kobiety w ciąży, rodzice z dziećmi, starsze osoby. Pisałam o tym już w innym poście ( zapraszam: http://euceryna.pl/10-sposobow-powodowac-kolejki-aptece/). Wynika to nie tylko z prawa, ale z zasad dobrego wychowania.

Prawo Pacjenta do realizacji recepty z niedociągnięciami

Generalnie źle wypisana recepta nie ma prawa być zrealizowana. Są jednak od tego wyjątki. Np. jeżeli numer PESEL jest napisany błędnie lub nieczytelnie, farmaceuta ma obowiązek poprosić o dokument tożsamości i na jego podstawie skorygować błąd. Niestety, jeśli PESEL nie jest w ogóle naniesiony, nie ma prawa tego zrobić. Skorygować wolno też na tej samej zasadzie adres Pacjenta. Wszelkie pozostałe poprawki (nazwy leków, data, dawki, ilości opakowań) nie mają prawa mieć miejsce. Tylko lekarz może ich dokonać, przy odpowiednim opieczętowaniu. Tak mówi prawo, dlatego farmaceuta jest tutaj nieugięty.

Prawo Pacjenta do intymności

Apteka jako placówka medyczna świadczy szeroko zakrojone poradnictwo. Czasem jest to problem z wypadaniem włosów czy odpornością, a czasem są to wysypki w dziwnych miejscach, hemoroidy, infekcje intymne, wszawice, grzybice itd. Nie każdy Pacjent ma ochotę się z tym afiszować. Zawsze może poprosić farmaceutę o poufną rozmowę. Jeśli  kolejka temu nie sprzyja, można umówić się na wyznaczoną godzinę z Pacjentem. Już farmaceuta wie dokładnie, kiedy apteka jest słabiej oblegana i będzie możliwe zachowanie intymności. Bo czasem jest to szybka porada, a czasem konieczne jest grubsze przewałkowanie tematu. Niemniej taka możliwość powinna być stworzona zawsze. Niedopuszczalne są też sytuacje, kiedy to w trakcie obsługi Pacjenta jeden farmaceuta krzyczy do drugiego na całą aptekę: ” jak się nazywa to nowe cudo na poprawę libido?”.

Prawo Pacjenta do poufności danych osobowych i o stanie zdrowia

Na recepcie są dane osobowe, jest to nieuniknione. Niemniej każdy farmaceuta ich strzeże. Zaglądamy tylko do tych recept, do których musimy. Nie ma też mowy o kuluarowych rozmowach, że „Pani Kowalska znów ma grzybicę, a Pan Nowak problem z nietrzymaniem moczu”. Owszem, zapleczowe konsultacje co do poradnictwa są na porządku dziennym, ale zawsze odbywa się to anonimowo: „miałam Pacjenta z takim problemem, co być poradziła?”. Pracując kilka lat w jednym miejscu i posiadając stałych Pacjentów, wiem o nich sporo, jestem na bieżąco w historii ich chorób. Nie rozprawiam jednak o tym na prawo i lewo. Są to dane i rozmowy poufne w 100%, co gwarantuje zarówno etyka mojego zawodu jak i ustawa o prawach pacjenta.

Prawo Pacjenta do otrzymania leku recepturowego

Na lek recepturowy wymagana jest recepta. Z reguły podlega on refundacji, a opłata za niego jest ryczałtowa i wynosi 9,30 zł. Apteka ma obowiązek sporządzić lek recepturowy w przeciągu 48 godzin od momentu złożenia recepty przez pacjenta w aptece. W przypadku recepty na lek recepturowy zawierający w swoim składzie środki odurzające (narkotyki) lub oznaczonej przez lekarza „CITO” (wydać natychmiast) recepta musi być sporządzona w przeciągu 4 godzin. Jeżeli od dnia sporządzenia leku recepturowego upłynęło co najmniej 6 dni apteka może odmówić jego wydania pacjentowi. Pamiętajmy jednak, że nie wszystkie apteki posiadają recepturę, zatem zanim staniemy w kolejce, zapytajmy, czy przypadkiem nie jesteśmy w aptece leków gotowych.

OBOWIĄZKI PACJENTA W APTECE OGÓLNODOSTĘPNEJ

Pacjent ma obowiązek posiadać dokumenty tożsamości

W wielu sytuacjach dokument tożsamości jest potrzebny do przeprowadzenia transakcji. Jest on niezbędny, gdy recepta wypisana jest nieczytelnie, gdy realizujemy wnioski o np. pieluchomajtki, cewniki, sprzęt medyczny.

Pacjent ma obowiązek przestrzegać wytycznych lekarza i farmaceuty

No niestety sama wizyta lekarska i wykupienie medykamentu nie poprawi stanu naszego zdrowia. Znam wiele przypadków takich rozmów:

A: Jak tam zdrowie?

B: A kiepsko, dalej choruje.

A: A stosujesz leki?

B: A nie, bo zapominam, w szufladzie leżą /A tak niezbyt regularnie.

W przyrodzie samo nic się nie dzieje. Dlatego niezbędnikiem każdej skutecznej terapii jest stosowanie zaleceń personelu medycznego i prawidłowe zażywanie leków. O tym jak aplikować leki, by działały najlepiej, będzie jeszcze stosowny post. Zatem zanim zaczniemy narzekać na stan swojego zdrowia, przemyślmy, czy faktycznie robimy wszystko, co możemy, aby sobie pomóc, aby było lepiej.

Pacjent ma obowiązek przestrzegać terminu ważności recepty

Terminy ważności recept są nieubłagalne, jeżeli chcesz otrzymać lek refundowany. Pacjent ma prawo je znać i obowiązek ich przestrzegać. A co należy wiedzieć?

  • Termin realizacji recepty nie może przekroczyć 30 dni od daty jej wystawienia, a w przypadkach określonych w § 8 ust. 3 Prawo farmaceutyczne, 30-dniowy termin realizacji jest liczony od naniesionej na recepcie daty realizacji „od dnia”.
  • Recepty, na których przepisano preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N lub substancje psychotropowe grupy II-P, są realizowane nie później niż w ciągu 30 dni od daty ich wystawienia.
  • Termin realizacji recepty na antybiotyki w postaci preparatów do stosowania wewnętrznego i parenteralnego nie może przekroczyć 7 dni od daty jej wystawienia.
  • Termin realizacji recepty na leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzane z zagranicy dla pacjenta nie może przekroczyć 120 dni od daty jej wystawienia.
  • Termin realizacji recepty na preparaty immunologiczne, wytwarzane dla pacjenta, nie może przekroczyć 90 dni od daty jej wystawienia.
  • W przypadku przepisania na recepcie więcej niż jednego leku, termin realizacji recepty liczony jest indywidualnie dla każdego z nich.

PRZYWILEJE PACJENTA W APTECE OGÓLNODOSTĘPNEJ

Oczywiście są też różne przywileje dla Pacjentów. No bo apteka to jednak nie supermarket, tylko placówka medyczna. Zdarza się nam zatem np. mierzyć ciśnienie (podobno nie mamy uprawnień, ale litości, nie mam serca odsyłać Pacjentów do przychodni, narażać ich na stanie w kolejce i tekst, że zawracają głowę takimi błahostkami.). Ale to nie wszystko.

Nietypowe „usługi” farmaceutów wobec Pacjentów z jakimi się spotkałam:

  • wydanie szklanki wody, zimnej (na plussszaka latem) lub gorącej (na febrisanek zimą)
  • pomiar temperatury ciała
  • pomiar ciśnienia
  • opatrzenie rany (zwłaszcza jak Pacjent wywinął orła na rowerze przed apteką)
  • okręcanie kończyn opatrunkami (dzieci przyprowadzone przez tatusiów z wypadku na niedzielnym spacerze)
  • okręcanie kończyn bandażami elastycznymi (nastolatki po urazach z w-fu, którym bandaż się rozlazł tuż po opuszczeniu izby przyjęć – miałam też taki przypadek, że Pacjentowi spadł bandaż ze stopy, bo był zamotany na okrętkę, czyż jodełki nie uczy się na PO w szkole?)
  • udzielenie instrukcji obsługi: ciśnieniomierza, glukometru, inhalatora, termometru na podczerwień, nebulizatorów ze sterydami, kropel ocznych, testów ciążowych, aspiratorów do nosa dla niemowląt
  • odkręcenie słodkiego syropu zaklejonego przez niechlujne użytkowanie
  • zadzwonienie po taksówkę
  • pożyczanie parasola i ustawianie dodatkowych krzeseł na ekspedycji, jak pada deszcz
  • wysyłanie faxu i kserowanie dokumentów, jeśli jest już po godzinie 17-ej i stosowne ku temu przybytki są zamknięte

Na tym zakończymy post : „Prawa, obowiązki i przywileje Pacjenta w aptece ogólnodostępnej”. Do tematu jeszcze wrócę na pewno.

A Wy? Mieliście styczność z takimi wypadkami? Przestrzegane są Wasze prawa? Spotkała Was kiedyś jakaś nietypowa „usługa” z rąk farmaceuty?

Miłego dnia, E*

 

8 komentarz

  1. Jarek napisał(a):

    „wydanie szklanki wody, zimnej (na plussszaka latem) lub gorącej (na febrisanek zimą)”

    Pamiętam czasy, kiedy karafka z wodą stała w każdej aptece… To był ogólnie przyjęty zwyczaj czy wymóg? Dlaczego teraz tak nie jest?

    Pozdrawiam serdecznie
    Jako mieszkaniec Gdyni zastanawiam się bardzo mocno, w której aptece można Panią spotkać 🙂

    • euceryna napisał(a):

      Karafka z zimną wodą stać powinna, o ciepłą trzeba poprosić. Ideałem byłby automat z wodą ciepłą i zimną, ale to chyba droga inwestycja, nie wiem. W Gdyni spotka mnie Pan raczej turystycznie, bo polskie morze i Trójmiasto uwielbiam i staram się bywać regularnie, za każdym razem zwiedzając coś innego. Pozdrawiam, E*

  2. JK napisał(a):

    W jednej z aptek,gdzie pracowalam stał taki dystrybutor wody. W ciepłe dni cała dzieciarnia z okolicy przychodziła napić się wody (oczywiście,higieniczne,każdy z nowego kubeczka ), a co sprytniejsi to własne butelki przynosili….

  3. fia-fia napisał(a):

    Przyszła pacjentka, chciała do toalety, bo „ma obstrukcję i nie zdąży dojść do domu”. Nie wpuściłam jej…
    Przyklejałam plaster na opryszczkę
    Psikałam do gardła tantum verde 🙂

  4. Alexa napisał(a):

    Nietypowa usługa: farmaceuta mi coś kiedyś coś skserował czy wydrukował odnośnie leku który kupowałam, chyba kartę charakterystyki 🙂

  5. Sławomira napisał(a):

    Dzień dobry, znalazłam właśnie Pani artykuł. Od wczoraj jestem bez leków na nadciśnienie. Dzisiaj skoczyło 180/120 i bardzo boli głowa. Wysłałam męża do apteki dyżurnej (23.00) z wielką prośbą o lekarstwa. Mąż na cztery łapy i bardzo prosił panią farmaceutkę….szkoda pisać co ta pani odpowiedziała!! Nie bo nie. Koniec kropka. Po receptę możemy jechać na pogotowie:( Ano nie możemy bo ja jutro rano do pracy a wiadomo ile się czeka na tych ostrych dyżurach. I tak idę spać w nerwach. Oby do poniedziałku.: odbiorę receptę i kupię leki bez błagania (jak dożyję) Sławomira z Gdańska

    • euceryna napisał(a):

      Przykro mi, nie wiem, jak potraktował Państwa farmaceuta, ale jedno jest pewne. Farmaceuta nie jest lekarzem, nie znając Pacjenta, jego historii choroby, nie może wydawać leku na nadciśnienie bez recepty, tylko dlatego, że jest to stały lek dla danego Pacjenta, a zwyczajnie się mu skończył. TZW. pożyczki leków z apteki to spore nadużycie, złamanie przepisów i ogromne ryzyko ze strony farmaceuty. Pacjenci nie zdają sobie z tego sprawy. Proszę nie mieć mu za złe, że odesłał na SOR. To jedyne słuszne rozwiązanie w tej sytuacji, jeżeli leki dostępne OTC są niewystarczające. Przykro mi. Pozdrawiam, Euceryna*

      • Sławomira napisał(a):

        Tak, tak, ja to wszystko rozumiem. Ale to była sytuacja wyjątkowa: nie tylko skończyły mi się leki ale ciśnienie poszło mocno w górę 194/122. Myślę, że to býło realne zagrożenie zdrowia(życia) i chyba tak można było to zinterpretować. O receptę poprosiłam online Medicover i tylko kwestia odbioru bo w niedzielę tam zamknięte. Tak tłumaczyłam Pani farmaceutce ale cóż…. Przeżyję oby do jutra. Teraz mam 178/109. Pozdrawiam. Sławomira

Dodaj komentarz